Νεκρή φύση με τιμόνι

Νεκρή φύση με τιμόνι. 1914. Λάδι σε καμβά. 52.2 x 50.4. Περισσότερο από το συγκερασμό στοιχείων του γαλλικού κυβισμού και του ιταλικού φουτουρισμού, ο ρωσικός κυβοφουτουρισμός αποτελεί μία ιδιότυπη γηγενή εξέλιξη. Οι ρώσοι καλλιτέχνες Ποπόβα, Μοργκουνόφ, Λεντούλοφ, Κλιουν, Ουνταλτσόβα, Έξτερ, Ροζάνοβα κ.α. κατά την περίοδο 1912 –1916 αντλούν στοιχεία από το γαλλικό κυβισμό (κατατεμαχισμός της μορφής, ταυτόχρονη θέαση του αντικειμένου από διαφορετικές οπτικές γωνίες, γεωμετρικοποίηση και στατικότητα της φόρμας) και προσδίδουν στις ζωγραφικές συνθέσεις τους μια έντονη κίνηση απεικονίζοντας ταυτόχρονα διαδοχικές στιγμές, χαρακτηριστικό του ιταλικού φουτουρισμού. Ο «ρωσικός φουτουρισμός» ή «κυβοφουτουρισμός» δεν αναφέρεται μόνο στη ζωγραφική αλλά και στην ποίηση. Οι ποιητές Μπουρλιούκ, Μαγιακόφσκι, Χλέμπνικοφ και Κρουτσόνιχ εξέδωσαν το 1912 το μανιφέστο τους «Χαστούκι στο γούστο του κοινού» και μ’ αυτό τον τρόπο δηλώνουν την πλήρη ρήξη τους με τον παραδοσιακό τρόπο σκέψης και την παραδοσιακή αισθητική. Το 1912 δημιουργούνται η πρωτοποριακή ομάδα «Ένωση Νεολαίας» και η φουτουριστική ομάδα «Υλαία» που διοργανώνουν εκθέσεις και συζητήσεις μέσα σε μία ατμόσφαιρα πρόκλησης και ανατροπής των συμβάσεων, θεατρικές παραστάσεις και ποιητικές βραδιές στις οποίες απαγγέλλουν στίχους με ζωγραφισμένα τα πρόσωπά τους. Τα φουτουριστικά βιβλία, ένα μεγάλο κεφάλαιο της «ρωσικής πρωτοπορίας» εκδίδονται με κυβιστική και πριμιτιβιστική εικονογράφηση, με τυπογραφικούς πειραματισμούς και χρήση «υπέρλογης» ποιητικής γλώσσας, γεγονός που αποτελεί ένα ακόμη δείγμα των προθέσεων των καλλιτεχνών της πρωτοπορίας για σύνθεση των τεχνών και ριζική αναμόρφωση των κωδικών αναπαράστασης και επικοινωνίας με το κοινό τους. Εδώ ο Μοργκούνοφ οργανώνει το έργο του με βάση τα γεωμετρικά σχήματα και διατηρεί την επαφή του θεατή με την πραγματικότητα με τη ρεαλιστική απόδοση του αριθμού 42 πάνω δεξιά και του τιμονιού κάτω αριστερά. Κυβοφουτουρισμός.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1900 ο Aλεξέι Aλεξέγιεβιτς Mοργκουνόφ (Μόσχα, 9 Οκτωβρίου 1884 - Μόσχα, 15 Φεβρουαρίου 1935) σπούδασε στο Καλλιτεχνικό και Τεχνικό Ινστιτούτο Στρόγκανοφ της Μόσχας και στα ιδιωτικά εργαστήρια των Σεργκέι Iβανόφ και Kονσταντίν Κορόβιν. Διατηρούσε σχέσεις με τον κύκλο του Κονσταντίν Κραχτ. Από το 1904 ως το 1910 εξέθετε στην «Ένωση Καλλιτεχνών της Μόσχας», όπου συνάντησε τον Mαλέβιτς και τον Κλιούν. Το 1909-1910 ταξίδεψε στην Ευρώπη (Γερμανία, Αυστρία, Ιταλία και Γαλλία) και εξοικειώθηκε ιδιαίτερα με το έργο των Mονέ, Κουρμπέ και Σεζάν. Επέστρεψε στη Μόσχα το 1910, συνδέθηκε με την ομάδα «Βαλές-Καρό» και συμμετείχε σε εκθέσεις της (1910, 1913, 1914). Πήρε μέρος επίσης στην έκθεση Ουρά Γαϊδάρου (Μόσχα, 1912), εξέθεσε με την ομάδα «Ο Κόσμος της Τέχνης» (Μόσχα, Πετρούπολη, 1911-1912) και συμμετείχε στις εκθέσεις της «Ένωσης Νεολαίας» (Πετρούπολη, 1911,1912,1913-14). Το διάστημα 1913-1914 δούλεψε μαζί με τον Μαλέβιτς στην ανάπτυξη του προ-ντανταϊστικού αλογισμού στη ζωγραφική. Έργα του παρουσιάστηκαν στην Πρώτη Φουτουριστική Έκθεση Ζωγραφικής: Τραμ V (Πετρούπολη, 1915) και στην έκθεση Το Μαγαζί (Μόσχα, 1916). Τα χρόνια 1918-1920 δίδαξε ζωγραφική στα Ελεύθερα Κρατικά Καλλιτεχνικά Εργαστήρια (ΣΒΟΜΑΣ) της Μόσχας. Το 1918 συνεργάστηκε με την εφημερίδα Αναρχία και ήταν μέλος του Τμήματος Εικαστικών Τεχνών του Λαϊκού Κομισαριάτου Διαφώτισης (IZO ΝΑΡΚΟΜΠΡΟΣ), που διηύθυνε ο Βλαντιμίρ Tάτλιν. Το 1919 ήταν μέλος του ονομαζόμενου Διεθνούς Γραφείου και εξέθεσε στην Πέμπτη Κρατική Έκθεση: Από τον Ιμπρεσιονισμό στη Μη-Αντικειμενική Τέχνη. Συμμετείχε στην ομάδα «Αντικειμενική Ανάλυση» στο Ινστιτούτο Καλλιτεχνικής Παιδείας (IΝΧΟΥΚ) και τα χρόνια 1927-1930 ήταν μέλος της «Εταιρείας Καλλιτεχνών της Μόσχας». Στα τελευταία χρόνια της ζωής του η ζωγραφική του κινείται στο πλαίσιο του σοσιαλιστικού ρεαλισμού.